୬ ଜୁନ୍ ୧୯୬୭ ତାରିଖରେ ‘ଦି ହିନ୍ଦୁ’ର ପ୍ରଥମ ପୃଷ୍ଠାରେ ପ୍ରକାଶିତ ଏକ ଭାଇରାଲ୍ ଫଟୋ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ ଭାଇରାଲ ହେଉଛି। କ୍ଲିପିଂରେ ଦାବି କରାଯାଇଛି ଯେ ପୂର୍ବତନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀ ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରା ସଙ୍କଟ ଯୋଗୁଁ ସୁନା କିଣିବା ବନ୍ଦ କରିବାକୁ ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଏହାକୁ “ଜାତୀୟ ଶୃଙ୍ଖଳା” ବୋଲି କହିଥିଲେ।
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦି ୧୦ ମଇ ୨୦୨୬ ରେ ତେଲେଙ୍ଗାନାର ସିକନ୍ଦରାବାଦରେ ଏକ ରାଲିକୁ ସମ୍ବୋଧିତ କରିବା ପରେ ଏହି ଫୋଟୋ ସାମନାକୁ ଆସିଛି। ତାଙ୍କ ଭାଷଣ ସମୟରେ, ମୋଦି ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱରେ ତୈଳର ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ଚାଲିଥିବା ଉତ୍ତେଜନା ମଧ୍ୟରେ ଅଦରକାରୀ ଖର୍ଚ୍ଚ ହ୍ରାସ କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ। ଭାରତର ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରା ଭଣ୍ଡାର ଉପରେ ଚାପ କମ କରିବା ପାଇଁ ବିବାହ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କ୍ରୟ ସମେତ ଅନାବଶ୍ୟକ ସୁନା କ୍ରୟକୁ ଗୋଟିଏ ବର୍ଷ ପାଇଁ ସ୍ଥଗିତ ରଖିବାକୁ ସେ ଲୋକଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ।
ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ ଦି ହିନ୍ଦୁ ଖବର କାଗଜର କ୍ଳିପ୍ ଭାଇରାଲ ହେବାରେ ଲାଗିଛି। ଜଣେ ୟୁଜର ଦାବି କରିଛନ୍ତି ଯେ, “୮୦ ଦଶକରେ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀ ଙ୍କ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଥିବା ସମୟରେ ଦେଶବ୍ୟାପୀ ଙ୍କୁ ଆହ୍ବାନ ଦେଇଥିଲେ ସୁନା ନ କିଣିବା ପାଇଁ। ବର୍ତମାନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ସୁନା ନ କିଣିବା ପାଇଁ କହିଲେ ଚାମଚା ମାନଙ୍କର ପଛପଟ ଜଳାପୋଡା ହେଉଛି। ଆପଣଙ୍କ ମତାମତ ଦିଅନ୍ତୁ।”
ଆମ ଅନୁସନ୍ଧାନ:
ଆମ ଅନୁସନ୍ଧାନରେ ପ୍ରଥମେ ଆମେ ଭାଇରାଲ ଫୋଟୋର ଗୁଗୁଲ ରିଭର୍ସ ଇମେଜ୍ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ମୁଖ୍ୟଶବ୍ଦ ବ୍ୟବହାର କରି ସର୍ଚ୍ଚ କରିଲୁ। କିନ୍ତୁ ଆମକୁ ଭାଇରାଲ ଦାବି ବାବଦ କୌଣସି ସଠିକ୍ ସୂଚନା ମିଳିଲା ନାହିଁ।
ଦାବିକୁ ଆହୁରି ଯାଞ୍ଚ କରିବା ପାଇଁ, ଆମେ The Hinduର ସରକାରୀ ଯୋଗାଯୋଗ ଚ୍ୟାନେଲଗୁଡ଼ିକୁ ଯାଞ୍ଚ କରି ଦେଖିଲୁ ଯେ ପ୍ରକାଶନଟି X (ପୂର୍ବରୁ ଟ୍ୱିଟର) ରେ ସାର୍ବଜନୀନ ଭାବରେ ଏହି ସମସ୍ୟାକୁ ସମ୍ବୋଧିତ କରିଥିଲା।
ଏହାର ସରକାରୀ ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣରେ, ଦି ହିନ୍ଦୁ କହିଛି ଯେ ଅନଲାଇନରେ ପ୍ରସାରିତ ହେଉଥିବା ଫୋଟୋଟି ପ୍ରାମାଣିକ ନୁହେଁ ଏବଂ ଏହାକୁ ଡିଜିଟାଲ ଭାବରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଇଛି। ପ୍ରକାଶନଟି ବ୍ୟବହାରକାରୀମାନଙ୍କୁ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ ଅଧିକ ସେୟାର କରିବା ପୂର୍ବରୁ ବିଷୟବସ୍ତୁ ଯାଞ୍ଚ କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଛି।
ଆମେ ସାମ୍ବାଦିକ ବି କୋଲାପ୍ପନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେୟାର କରାଯାଇଥିବା ଏକ ପୋଷ୍ଟ ମଧ୍ୟ ପାଇଲୁ, ଯିଏ ୬ ଜୁନ୍ ୧୯୬୭ ତାରିଖରେ ଦି ହିନ୍ଦୁର ମୂଳ ପ୍ରଥମ ପୃଷ୍ଠା ଅପଲୋଡ୍ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ପ୍ରାମାଣିକ ସଂସ୍କରଣ ଏବଂ ଭାଇରାଲ୍ ଫୋଟୋ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପାର୍ଥକ୍ୟ ପ୍ରକାଶ କରାଯାଇଥିଲା।
ଆମେ ଲୋଗୋ, ଟ୍ୟାଗଲାଇନ୍ ଏବଂ ଭଲ୍ୟୁମ୍ ନମ୍ବର ସମେତ ମୂଳ ଏବଂ ନକଲି ଖବରକାଗଜ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ପାର୍ଥକ୍ୟ ମଧ୍ୟ ପାଇଲୁ।
ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ସରକାର ସୁନା କିଣା ଉପରେ କଟକଣା ଲଗାଇଥିଲେ କି?
ଭାଇରାଲ୍ ଚିତ୍ରଟି ନକଲି ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେହି ସମୟରେ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀ ସରକାର ସୁନା ମାଲିକାନା ସମ୍ପର୍କିତ କଠୋର ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।
୧୯୬୮ ମସିହାରେ, ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସରକାର ତତ୍କାଳୀନ ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ ମୋରାରଜୀ ଦେଶାଇଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସୁନା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କରିଥିଲେ। ଏହି ଆଇନ ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ସୁନା ବାର ଏବଂ ମୁଦ୍ରା ରଖିବାରୁ ନିଷେଧ କରିଥିଲା ଏବଂ ଚୀନ୍ ସହିତ ବିବାଦ ପରେ ଆର୍ଥିକ ଚାପ ସମୟରେ ସୁନା ବ୍ୟବହାର ହ୍ରାସ କରିବା, ଚୋରା ଚାଲାଣ ରୋକିବା ଏବଂ ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ସ୍ଥିର କରିବା ପାଇଁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଥିଲା।
ତଥାପି, ଏହି ପ୍ରତିବନ୍ଧକଗୁଡ଼ିକ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଆଇନ ମାଧ୍ୟମରେ ଆସିଥିଲା, ଭାଇରାଲ୍ କ୍ଲିପିଂ ପରି କୌଣସି ସାର୍ବଜନୀନ ଖବରକାଗଜ ଆବେଦନ ମାଧ୍ୟମରେ ନୁହେଁ। ସୁନା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଆଇନ 1990 ମସିହାରେ ବାତିଲ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଳବତ୍ତର ରହିଥିଲା।
ସିଦ୍ଧାନ୍ତ:
ଫ୍ୟାକ୍ଟ କ୍ରିଷେଣ୍ଡୋ ଜାଣିବାକୁ ପାଇଛି ଯେ ୧୯୬୭ ମସିହାର ଭାଇରାଲ ଖବରକାଗଜ କ୍ଲିପିଂ ଯେଉଁଥିରେ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀ ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ସୁନା ନ କିଣିବାକୁ ଆହ୍ବାନ କରିଥିଲେ, ତାହା ଡିଜିଟାଲ୍ ଭାବରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଇଥିବା ଏବଂ ନକଲି। ଦି ହିନ୍ଦୁ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବରେ ଚିତ୍ରର ସତ୍ୟତାକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିଛି। ଯଦିଓ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀ ସରକାର ପରେ ୧୯୬୮ ମସିହାର ସୁନା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଆଇନ ମାଧ୍ୟମରେ ସୁନା ମାଲିକାନା ଉପରେ ଆଇନଗତ କଟକଣା ପ୍ରଚଳନ କରିଥିଲେ, ତଥାପି ୬ ଜୁନ୍ ୧୯୬୭ ରେ ଦି ହିନ୍ଦୁରେ ଏପରି ଖବରକାଗଜ ଆବେଦନ ପ୍ରକାଶିତ ହେବାର କୌଣସି ପ୍ରମାଣ ନାହିଁ।
Title: ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀ ଦେଶବାସୀଙ୍କୁ ସୁନା ନ କିଣିବା ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରୁଥିବା ଦି ହିନ୍ଦୁ ପତ୍ରିକାର କ୍ଳିପ୍ ନକଲି। ସତ୍ୟତା ଜାଣନ୍ତୁ।
Fact Check By: Siddharth Sahu
Result: Altered
